Artykuł

Marcin Gonera

Marcin Gonera

Wychowawcza rola teatru


Definicję teatru znamy wszyscy dobrze: jest to rodzaj sztuki, w której aktorzy przedstawiają pewną rzeczywistość celem wyzwolenia u odbiorcy wrażeń. Według tej definicji teatr jest wysublimowaną rozrywką, która jednak oprócz swojej roli kulturalnej może spełniać także funkcje pedagogiczne.

Na czym polegają wychowawcze funkcje teatru?
  1. Sztuka czyni widza wrażliwym na piękno, sprawia, że świat wydaje się ciekawszy. Dzięki sztuce teatralnej życie człowieka może stawać się bogatsze w przeżycia i doznania.
  2. Uczestnictwo w spektaklu powoduje wrastanie człowieka w kulturę, co z kolei może dawać poczucie więzi z przeszłością kulturalną społeczeństwa. Teatr może być wówczas narzędziem integracji jednostki, kształtowania poczucia wspólnoty z tym, co godne uwagi.
  3. Teatr zaspokaja niektóre indywidualne potrzeby człowieka, na przykład: potrzebę doznawania przeżyć, potrzebę twórczości, potrzebę ekspresji.
  4. Teatr może być nosicielem określonych treści, niekoniecznie łatwych w odbiorze i dzięki temu kształtować postawy życiowe.

Zdaniem Andrzeja Hausbrandta - teatrologa i dziennikarza, ważną funkcją teatru jest edukacja. Teatr jest dyscypliną przygotowującą odbiorcę do pracy intelektualnej, sprzyja więc procesowi edukacyjnemu. W jaki sposób? Według Hausbrandta pobudza pewne cechy psychointelektualne: ciekawość, skłonność do analizy i syntezy, poczucie względności rzeczywistości. Teatr zachęca widza do rozpatrywania świata w różnych kategoriach: moralnej, estetycznej, intelektualnej.

Bogdan Suchodolski - filozof i pedagog, zwracał uwagę na humanistyczne znaczenie wychowania przez teatr. Teatr przedstawia bowiem los człowieka w różnym czasie i przestrzeni, i co kluczowe, przedstawiane losy człowieka najczęściej są niejednoznaczne i trudne. W ten sposób widz uczy się wrażliwości na najróżniejsze sytuacje moralne człowieka.

Wielu pedagogów zwraca uwagę na potrzebę wkomponowania teatru w proces nauczania i wychowania. Argumentują, że:
  • teatr jest idealnym sposobem wyrażania przez dziecko uczuć;
  • teatr daje możliwość osiągnięcia katharsis.

Tymon Terlecki - krytyk teatralny i literacki, pisał o "teatrze nadmiaru". Przekonywał, że dzięki teatrowi (uczestnictwo czynne w spektaklu), dzieci mogą oswobodzić się z nadmiaru energii. Uważał, że każde dziecko przechodzi na pewnym etapie rozwoju okres samorzutnej teatromanii, nie znając jeszcze nawet samego słowa "teatr". Przez zabawę w teatr, dzieci odprowadzają nadwyżkę żywotnych sił, dają upust swojej energii. Efektem zabawy w teatr jest uwolnienia dziecka od ucisku wzruszenia, buntu, czułości, nudy, przesytu, rozdrażnienia.

Terapeutyczne i wychowawcze funkcje teatru znane były już od czasów starożytnych. Teatrowi greckiemu przypisywano zdolność "kierowania duszami", czyli wpływania na obyczaje i postepowanie, oddziaływanie na uczucia i rozbudzanie ich. Odkryto też zbawienny wpływ teatru na osoby z problemami emocjonalnymi. Elementy teatru można bowiem wykorzystywać do leczenia na przykład nerwic przez odtwarzanie scen imitujących lęki i obawy dziecka. Dzięki temu choroba zostaje nazwana, pokazana i oswojona.

Te elementy teatru wykorzystywane są w psychodramie i socjodramie. Psychodrama jest to metoda wykorzystywana przez psychologów i terapeutów do leczenia zaburzeń emocjonalnych w kontaktach interpersonalnych, a także do rozwijania możliwości wewnątrzpsychicznych, czyli wiązanie doświadczeń wychowanka z wewnętrznymi elementami psychiki, dzięki czemu pojawia się asymilacja i integracja jego osobowości.

Natomiast socjodrama dotyczy grupy społecznej. Różnica między psychodramą a socjodramą dotyczy sposobu traktowania grupy. W psychodramie tworzy się grupę dla celów wychowawczych i terapeutycznych, zaś w socjodramie wprowadza się wartości terapeutyczne do grup już istniejących. I tak, socjodramę wykorzystuje się na przykład w szkole, a psychodramę na przykład na terapiach grupowych w ośrodkach psychoterapii.

Na koniec, warto zauważyć, że teatr należy do sztuk złożonych, tzn. mamy tutaj do czynienia z kilkoma rodzajami tworzywa: słowo, barwa, dźwięk, taniec, światło, ruch sceniczny, mimika. Spektakl teatralny jest syntezą tych wszystkich sztuk. Dzięki temu oddziaływanie na wychowanka jest wieloaspektowe.

Bibliografia


  • Clifford S., Herrmann A., "Drama. Teatr przebudzenia", Warszawa 2004.
  • Kudliński T., "Maska i oblicze teatru. Zarys wiadomości o teatrze", Warszawa 1963.
  • Kunowski S., "Podstawy pedagogiki współczesnej", Warszawa 1991.
  • Terlecki T., "Rzeczy teatralne", Warszawa 1984.




Opublikowano: 2012-08-25



Oceń artykuł:


Skomentuj artykuł
Zobacz komentarze do tego artykułu

  • Wychowawcza rola teatru

    Autor: damian23   Data: 2014-03-20, 15:55:28               Odpowiedz

    Ja chodzę z dziećmi do Teatru Małego Widza w Warszawie, staram się mojego dwulatka jakoś edukować ale nie sądziłem, że teatr jest tak ważny w wychowaniu... Będę na pewno teraz chodził częściej... Czytaj dalej

Zobacz więcej komentarzy